ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑΤΑ

Τι είναι το εγκεφαλικό ανεύρυσμα;

Πρόκειται για μία ανώμαλη διάταση του τοιχώματος μιας εγκεφαλικής αρτηρίας η οποία ομοιάζει με «τσιχλόφουσκα». Το τοίχωμα του ανευρύσματος είναι λεπτότερο σε σύγκριση με αυτό του φυσιολογικού αγγείου και κατ΄επέκταση εύθρυπτο. Ο κύριος κίνδυνος είναι η ρήξη του εγκεφαλικού ανευρύσματος με αποτέλεσμα υπαραχνοειδή αιμορραγία η οποία επιφέρει σημαντικές νευρολογικές επιπτώσεις ή θάνατο.

Ποια συμπτώματα προκαλούν τα ανευρύσματα εγκεφάλου;
Όταν το εγκεφαλικό ανεύρυσμα δεν έχει υποστεί ρήξη, τότε συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα. Σπάνια μεγάλα εγκεφαλικά ανευρύσματα μπορεί να προκαλούν συμπτώματα λόγω πίεσης εγκεφαλικών νεύρων όπως για παράδειγμα διπλωπία, οθφαλμοπληγία (πτώση βλεφάρου, αδυναμία κίνηση οφθαλμού, μυδρίαση), νευραλγία τριδύμου (πόνο στο πρόσωπο).

Ποια είναι τα συμπτώματα της υπαραχνοειδούς αιμορραγίας εγκέφαλου;
Όταν το εγκεφαλικό ανεύρυσμα υποστεί ρήξη, η κλινική συμπτωματολογία είναι εντυπωσιακή. Ο ασθενής περιγράφει τον πιο ισχυρό και ξαφνικό πονοκέφαλο που έχει νιώσει ποτέ στην ζωή του. Ο πονοκέφαλος αυτός εντοπίζεται στο οπίσθιο τμήμα της αυχενικής μοίρας και μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία εμετό, φωτοφοβία διπλωπία, επιληπτικούς σπασμούς, αυχενική δυσκαμψία ή απώλεια συνείδησης. Σπανιότερα μπορεί να προηγούνται «προειδοποιητικές» κεφαλαλγίες λόγω μικρορήξεων μέχρι και 20 ημέρες προτού εκδηλωθεί η μαζική ρήξη του ανευρύσματος.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για την υπαραχνοειδή αιμορραγία εγκεφάλου;
Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η υπέρταση, το κάπνισμα, η κατάχρηση αλκοόλ και η χρήση συμπαθομιμητικών φαρμάκων όπως η κοκαΐνη. Οι ασθενείς οι οποίοι κινδυνεύουν περισσότερο είναι οι γυναίκες, ασθενείς με μη ραγέν εγκεφαλικό ανεύρυσμα, αυτοί οι οποίοι έχουν προηγούμενο ιστορικό ή οικογενειακό ιστορικό υπαραχνοειδούς αιμορραγίας και διάφορα γενετικά σύνδρομα όπως πολυκυστική νόσος νεφρών και σύνδρομο Ehlers-Danlos. Η μέση ηλικία εκδήλωσης είναι τα 40-60 έτη.

Πως μπορώ να κάνω προληπτικό έλεγχο για την διάγνωση εγκεφαλικού ανευρύσματος;
Συχνότητα του εγκεφαλικού ανευρύσματος στο γενικό πληθυσμό ανέρχεται στο 1-2%. Οι κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν προληπτικό έλεγχο για ανεύρυσμα μόνο στην περίπτωση οικογενειακού ιστορικού ρήξης ανευρύσματος (σε δύο συγγενείς πρώτου βαθμού) ή σε περιπτώσεις γενετικών συνδρόμων όπως πολυκυστική νόσος νεφρών.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση του εγκεφαλικού ανευρύσματος γίνεται με αγγειογραφία εγκεφάλου (αξονική ή μαγνητική ή ψηφιακή).

Η διάγνωση της υπαραχνοειδούς αιμορραγίας εγκεφάλου η οποία είναι το αποτέλεσμα της ρήξης ενός εγκεφαλικού ανευρύσματος, πραγματοποιείται (βάσει της κλινικής εικόνας του ασθενούς) με αξονική ή μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, και σε εξαιρετικές περιπτώσεις με οσφυονωτιαία παρακέντηση εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση του ανευρύσματος;

Η σύγχρονη αντιμετώπιση του ανευρύσματος περιλαμβάνει ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους όπως ο εμβολισμός. Πρόκειται για την ενδοαγγειακή απόφραξη του ανευρύσματος με την τοποθέτηση θρομβογόνων υλικών (μεταλλικών σπειραμάτων ή coils) τα οποία τοποθετούνται εντός του ανευρυσματικού σάκου με τη βοήθεια μικρoκαθετήρα. Σε ειδικές περιπτώσεις χρειάζεται η τοποθέτηση stent.

Εναλλακτικά πραγματοποιείται κρανιοτομία και χειρουργική απολίνωση (clipping), δηλαδή διάνοιξη του κρανίου και τοποθέτηση clip το οποίο ομοιάζει με «μανταλάκι» στον αυχένα (βάση) του ανευρύσματος.

Και οι δύο τεχνικές πραγματοποιούνται υπό γενική αναισθησία. Όσον αφορά στον εμβολισμό πρόκειται για μία εκ των «έσω» αντιμετώπιση του ανευρύσματος, ενώ όσον αφορά στην χειρουργική απολίνωση πρόκειται για μία εκ των «έξω» αντιμετώπιση του ανευρύσματος. Αμφότερες οι τεχνικές έχουν ως στόχο την πλήρη απόφραξη («σφράγισμα») του ανευρύσματος με αποτέλεσμα να αποκλείεται η πιθανότητα επαναιμορραγίας.

Ποια είναι η έκβαση της υπαραχνοειδούς αιμορραγίας εγκέφαλου;
Παρά τις σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους αντιμετώπισης των ραγέντων ανευρυσμάτων εγκεφάλου το ποσοστό θνησιμότητας από υπαραχνοειδή αιμορραγία ανέρχεται στο 60%. Όσο βαρύτερη είναι η αρχική νευρολογική κατάσταση του ασθενούς τόσο χειρότερη είναι και η κλινική του πορεία και έκβαση. 12% των ασθενών έχουν μέτριας βαρύτητας νευρολογικό πρόβλημα (mRS 3), ενώ 6.5% των ασθενών δεν μπορούν να αυτοεξυπηρετηθούν λόγω σημαντικού νευρολογικού προβλήματος (mRS 4-5).

Ο Καθηγητής Νευροχειρουργικής κος Βασίλειος Παναγιωτόπουλος, εξειδικευθείς στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Essen Γερμανίας, εφαρμόζει σύγχρονες υβριδικές τεχνικές μικροχειρουργικής (clipping) και ενδοαγγειακής αντιμετώπισης (coiling) ανευρυσμάτων και αγγειοδυσπλασιών εγκεφάλου.