ΑΥΧΕΝΙΚΗ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ

Η κήλη αυχενικού δίσκου είναι το αποτέλεσμα της μετατόπισης του πηκτοειδούς πυρήνα του μεσοσπονδύλιου δίσκου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε παγίδευση των διερχόμενων νεύρων καθώς εξέρχονται από το νευρικό τρήμα ή σε άμεση συμπίεση του νωτιαίου μυελού μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα.

Αιτιολογία

Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια χόνδρινη δομή που αποτελείται από τρία συστατικά: τον εσωτερικό πηκτοειδή πυρήνα, τον εξωτερικό ινώδη δακτύλιο και τις τελικές πλάκες που αγκυρώνουν τους δίσκους στους γειτονικούς σπονδύλους. Η κήλη δίσκου εμφανίζεται όταν μέρος ή όλος ο πηκτοειδής πυρήνας προβάλλει μέσω του ινώδους δακτυλίου. Αυτή η διαδικασία μπορεί να συμβεί είτε οξέως είτε πιο χρόνια. Οι χρόνιες κήλες συμβαίνουν όταν ο μεσοσπονδύλιος δίσκος εκφυλίζεται και αφυδατώνεται λόγω της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης, οδηγώντας σε συμπτώματα ύπουλης ή σταδιακής έναρξης. Αντίθετα, οι οξείες κήλες είναι συνήθως αποτέλεσμα τραύματος, προκαλώντας την εξώθηση του πηκτοειδούς πυρήνα μέσω ενός ελλείμματος στον ινώδη δακτύλιο. Αυτός ο τραυματισμός συνήθως οδηγεί σε αιφνίδια εμφάνιση πιο σοβαρών συμπτωμάτων σε σύγκριση με τις χρόνιες κήλες.

Επιδημιολογία

Η συχνότητα εμφάνισης κήλης αυχενικού δίσκου αυξάνεται με την ηλικία τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες και είναι πιο συχνή σε άτομα ηλικίας μεταξύ 30 και 50 ετών. Εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες, που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 60% των περιπτώσεων. Για τα δύο φύλα, η πιο συχνά διαγνωσμένη ηλικιακή ομάδα είναι μεταξύ 51 και 60 ετών.

Παθοφυσιολογία

Η παθοφυσιολογία της κήλης του δίσκου αποδίδεται σε συνδυασμό μηχανικής συμπίεσης του νεύρου από τον προβάλλοντα πηκτοειδή πυρήνα και τοπικής αύξησης των φλεγμονωδών κυτοκινών. Οι συμπιεστικές δυνάμεις μπορεί να προκαλέσουν ποικίλου βαθμού μικροαγγειακή βλάβη, από ήπια απόφραξη της φλεβικής ροής, που οδηγεί σε συμφόρηση και οίδημα, έως σοβαρή συμπίεση που μπορεί να οδηγήσει σε ισχαιμία. Οι κήλες εμφανίζονται πιο συχνά προς τα οπίσθια-πλάγια, όπου ο ινώδης δακτύλιος είναι λεπτότερος και στερείται της δομικής υποστήριξης του οπισθίου επιμήκους συνδέσμου. Η εγγύτητα της κήλης στη ρίζα του αυχενικού νεύρου μπορεί να προκαλέσει ριζοπάθεια στnν αντίστοιχη δερματομική κατανομή.

Συμπτώματα

Οι αυχενικές κήλες εμφανίζονται συχνότερα μεταξύ των σπονδυλικών σωμάτων Α5-Α6 και Α6-Α7, προκαλώντας αντίστοιχα συμπτώματα στα νεύρα Α6 και Α7. Τα πιο συχνά υποκειμενικά παράπονα είναι ο αυχενικός πόνος και ο ριζιτικός πόνος ή οι παραισθησίες στο σύστοιχο άνω άκρο, εντοπισμένα στη δερματομική κατανομή.

Επιπλέον οι αυχενικές δισκοκήλες μπορεί να προκαλέσουν πάρεση του άνω άκρου (μυική αδυναμία) ή αυχενική μυελοπάθεια εάν συμπιεστεί ο νωτιαίος μυελός (τετραπάρεση σπαστικού τύπου με δυσχέρεια στη βάδιση).

Η μαγνητική τομογραφία (MRI) είναι η προτιμώμενη και πιο ευαίσθητη απεικονιστική εξέταση για την ανάδειξη της δισκοκήλης, καθώς απεικονίζει με μεγάλη ακρίβεια τις μαλακές δομές και τις νευρικές ρίζες.

Οι ηλεκτροδιαγνωστικές εξετάσεις (ηλεκτρομυογράφημα και μελέτες αγωγιμότητας νεύρων) μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ασθενείς με αμφίβολα συμπτώματα ή ευρήματα απεικόνισης, καθώς και για τον αποκλεισμό περιφερικής μονονευροπάθειας.

Θεραπεία

Συντηρητική θεραπεία

Οι περισσότερες οξείες αυχενικές ριζοπάθειες από κήλη δίσκου αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργική επέμβαση, καθώς το 75-90% των ασθενών βελτιώνεται με μη χειρουργικές μεθόδους, όπως:

• Ακινητοποίηση με αυχενικό κολάρο: Σύντομη χρήση για περίπου μία εβδομάδα σε περιπτώσεις οξέος πόνου.
• Έλξη (traction): Μπορεί να ανακουφίσει τα ριζιτικά συμπτώματα διευρύνοντας το νευρικό τρήμα και μειώνοντας τη συμπίεση του νεύρου.
• Φαρμακευτική αγωγή:
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (NSAIDs)
  • Στεροειδή (π.χ. πρεδνιζολόνη) για σοβαρό οξύ πόνο
  • Αντικαταθλιπτικά (αμιτριπτυλίνη) και αντιεπιληπτικά (γαμπαπεντίνη, πρεγκαμπαλίνη) για νευροπαθητικό πόνο
• Φυσικοθεραπεία: Ασκήσεις εύρους κίνησης, ενδυνάμωση, θερμοθεραπεία, υπέρηχοι και ηλεκτρική διέγερση.
• Ενέσεις κορτικοστεροειδών: Εναλλακτική λύση στη χειρουργική επέμβαση, εφαρμόζονται υπό ακτινολογική καθοδήγηση.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Ενδείκνυται σε περιπτώσεις σοβαρού ή προοδευτικού νευρολογικού ελλείμματος ή έντονου πόνου που δεν ανταποκρίνεται σε συντηρητικά μέτρα. Οι κύριες τεχνικές περιλαμβάνουν::

• Πρόσθια αυχενική δισκεκτομή και σπονδυλοδεσία (ACDF): αποτελεί την προτεινόμενη χειρουργική τεχνική στην πλειοψηφία των περιπτώσεων αυχενικής δισκοκήλης.

• Οπίσθια τρηματοτομή: Επιλογή σε ασθενείς με πλάγιες κήλες οι οποίες προκαλούν πίεση επί των νευρικών ριζών.
• Ολική αντικατάσταση δίσκου: Αναδυόμενη τεχνική με αμφιλεγόμενες ενδείξεις.

Πρόγνωση
Στους περισσότερους ασθενείς, ο πόνος και η ριζοπάθεια βελτιώνονται μέσα σε 6 εβδομάδες μέσω φυσικών μηχανισμών απορρόφησης του εξωθημένου υλικού. Ωστόσο, σε περίπου 1/3 των περιπτώσεων, τα συμπτώματα επιμένουν και μπορεί να απαιτηθεί χειρουργική επέμβαση.

Επιπλοκές
Οι πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν τραυματισμό των νευρικών δομών με μερική ή ολική τετραπάρεση (εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή), λοίμωξη, επισκληρίδιο αιμάτωμα ή απόστημα, ισχαιμία του νωτιαίου μυελού και ψευδοαρθρίτιδα.