ΟΓΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης μπορεί να εμφανιστούν εντός ή πέριξ του νωτιαίου μυελού και/ή τη σπονδυλική στήλη. Οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις. Με βάση την εντόπισή τους, μπορούν να ταξινομηθούν ως:

• Ενδομυελικοί (Επενδύμωμα, Αστροκύττωμα)
• Ενδοσκληρίδιοι-εξωμυελικοί (μηνιγγίωμα, νευρίνωμα)
• Εξωσκληρίδιοι (Μεταστάση, Λέμφωμα, Χόρδωμα, Σάρκωμα)

Neurooncol Pract. 2020 Nov 18;7(Suppl 1):i10–i17. doi: 10.1093/nop/npaa049

Από αυτούς, οι εξωσκληρίδιοι όγκοι είναι οι πιο συχνοί και είναι συνήθως μεταστατικοί. Οι πρωτοπαθείς οστικοί όγκοι της σπονδυλικής στήλης αντιπροσωπεύουν το 5% όλων των πρωτοπαθών οστικών όγκων. Η πλειονότητα των πρωτοπαθών όγκων της σπονδυλικής στήλης είναι καλοήθεις, με τους κακοήθεις να αποτελούν μόνο το 20%. Συνολικά, οι μεταστάσεις στη σπονδυλική στήλη είναι ο πιο συχνός κακοήθης όγκος της σπονδυλικής στήλης και συνήθως προέρχονται από πρωτοπαθείς όγκους όπως του πνεύμονα, του μαστού και του προστάτη. Η πρόοδος στις συστηματικές θεραπείες, που οδηγεί σε βελτιωμένη επιβίωση, καθώς και η συχνή χρήση της απεικόνισης, έχουν αναδείξει τη μεταστατική νόσο της σπονδυλικής στήλης ως τη νέα επιδημία στην ογκολογία.

Για τους όγκους της σπονδυλικής στήλης, η σωστή διάγνωση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μαγνητική τομογραφία και στην ιστολογική επιβεβαίωση.

Συμπτώματα

• Πόνος στην περιοχή της σπονδυλικής στήλης και/ή νευρολογικά συμπτώματα
• Απώλεια αίσθητικότητας ή μυϊκή αδυναμία στα πόδια, τα χέρια ή το στήθος
• Δυσκαμψία στον αυχένα ή στην πλάτη
• Δυσκολία στο περπάτημα, που μπορεί να οδηγήσει σε πτώσεις
• Μειωμένη ευαισθησία στον πόνο, τη ζέστη και το κρύο
• Απώλεια της λειτουργίας του εντέρου ή της ουροδόχου κύστης
• Παράλυση που μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορους βαθμούς και σε διαφορετικά σημεία του σώματος, ανάλογα με τα νεύρα που πιέζονται
• Σκολίωση ή άλλη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης λόγω μεγάλου και/ή καταστροφικού όγκου.

Θεραπεία

Οι αρχές θεραπείας για τους πρωτοπαθείς όγκους του νωτιαίου μυελού ή της σπονδυλικής στήλης στοχεύουν στη ριζική εκτομή, ενώ για τους περισσότερους μεταστατικούς όγκους, η θεραπευτική προσέγγιση επικεντρώνεται στην παρηγορητική εκτομή.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Οι μη χειρουργικές επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν την παρακολούθηση, τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία. Όγκοι που είναι ασυμπτωματικοί ή παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα και δεν φαίνεται να αλλάζουν ή να εξελίσσονται μπορούν να παρακολουθούνται με τακτικές μαγνητικές τομογραφίες (MRI). Ορισμένοι όγκοι ανταποκρίνονται καλά στη χημειοθεραπεία, ενώ άλλοι στην ακτινοθεραπεία. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένοι τύποι μεταστατικών όγκων που είναι ανθεκτικοί στην ακτινοθεραπεία (όπως αυτοί του γαστρεντερικού σωλήνα και των νεφρών). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι η μόνη βιώσιμη θεραπευτική επιλογή.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Οι ενδείξεις για χειρουργική επέμβαση ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του όγκου. Οι πρωτοπαθείς (μη μεταστατικοί) όγκοι της σπονδυλικής στήλης μπορεί να αφαιρεθούν με πλήρη εκτομή για πιθανή ίαση. Στους ασθενείς με μεταστατικούς όγκους, η θεραπεία είναι κυρίως παρηγορητική, με στόχο την αποκατάσταση ή διατήρηση της νευρολογικής λειτουργίας, τη σταθεροποίηση της σπονδυλικής στήλης με σπονδυλοδεσία και την ανακούφιση από τον πόνο. Γενικά, η χειρουργική επέμβαση θεωρείται επιλογή μόνο για ασθενείς με μεταστάσεις όταν το προσδόκιμο ζωής τους είναι 3 – 4 μήνες ή περισσότερο και ο όγκος είναι ανθεκτικός στην ακτινοβολία ή τη χημειοθεραπεία. Οι ενδείξεις για χειρουργική αντιμετώπιση περιλαμβάνουν ισχυρό πόνο, συμπίεση του νωτιαίου μυελού και την ανάγκη σταθεροποίησης παθολογικών καταγμάτων.

Στις περιπτώσεις όπου είναι δυνατή η χειρουργική εκτομή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί προεγχειρητικός εμβολισμός για τη διευκόλυνση της αφαίρεσης. Αυτή η διαδικασία περιλαμβάνει την εισαγωγή ενός μικροκαθετήρα ο οποίος καθοδηγείται μέσω των αιμοφόρων αγγείων προς τον όγκο, όπου απελευθερώνει έναν εμβολικό παράγοντα τύπου κόλλας που μπλοκάρει τα αγγεία που τροφοδοτούν τον όγκο. Όταν τα αιμοφόρα αγγεία που τροφοδοτούν τον όγκο αποφραχθούν, η αιμορραγία μπορεί να ελεγχθεί καλύτερα κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, μειώνοντας έτσι τους χειρουργικούς κινδύνους.

Εάν εξεταστεί το ενδεχόμενο χειρουργικής επέμβασης, η προσέγγιση στον όγκο καθορίζεται από τη θέση του εντός του νωτιαίου σωλήνα. Η οπίσθια προσπέλαση επιτρέπει την αναγνώριση της μήνιγγας και την αποκάλυψη των νωτιαίων ριζών. Αυτή η προσέγγιση χρησιμοποιείται συνήθως για όγκους που βρίσκονται στο οπίσθιο τμήμα της σπονδυλικής στήλης ή για την έκθεση όγκων εντός της μήνιγγας. Μπορεί να πραγματοποιηθεί πεταλεκτομία (αποσυμπίεση) σε πολλαπλά επίπεδα και, εάν χρειαστεί, πολυεπίπεδη τμηματική σταθεροποίηση με σποδυλοδεσία. Η πρόσθια (από το μπροστινό μέρος) προσέγγιση είναι ιδανική για όγκους που εντοπίζονται στο πρόσθιο τμήμα της σπονδυλικής στήλης. Επιπλέον, επιτρέπει την ανακατασκευή των ελλειμμάτων που προκαλούνται από την αφαίρεση των σπονδυλικών σωμάτων, καθώς και την τοποθέτηση συσκευών μικρού τμήματος για τη σταθεροποίηση.

Οι θωρακικοί και οσφυϊκοί όγκοι της σπονδυλικής στήλης που επηρεάζουν τόσο το πρόσθιο όσο και το οπίσθιο σπονδυλικό σύστημα μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολοι στην πλήρη. Συχνά, εφαρμόζεται μια συνδυασμένη προσέγγιση, ξεκινώντας με μια οπίσθια (από την πλάτη) προσπέλαση, ακολουθούμενη από μια ξεχωριστή, προγραμματισμένη πρόσθια χειρουργική προσέγγιση, για την αντιμετώπιση αυτών των σύνθετων βλαβών.

Ο Καθηγητής Νευροχειρουργικής του Πανεπιστημίου Πατρών Κος Βασίλειος Παναγιωτόπουλος είναι πιστοποιημένος στην ενδοαγγειακή αντιμετώπιση (εμβολισμό) όγκων του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (εγκεφάλου & σπονδυλικής στήλης) με ταυτόχρονη πολυετή εμπειρία στην χειρουργική αφαίρεση όγκων σπονδυλικής στήλης. Εφαρμόζει συνδυασμό των τεχνικών αυτών (υβριδική αντιμετώπιση) όπου απαιτείται με σκοπό την πληρέστερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των όγκων σπονδυλικής στήλης.