ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΟΓΚΟΙ

Οι πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου είναι αυτοί που εμφανίζονται απευθείας στον εγκέφαλο και δεν αποτελούν μετάσταση από άλλες περιοχές του σώματος. Οι όγκοι αυτοί κατηγοριοποιούνται βάσει του τύπου των κυττάρων από τα οποία προέρχονται.

Τύποι πρωτοπαθών όγκων

• Γλοιώματα και νευρωνικοί όγκοι (π.χ., αστροκυτώματα, γλοιοβλαστώματα).
• Όγκοι του χοριοειδούς πλέγματος (θήλωμα, καρκίνωμα).
• Εμβρυονικοί όγκοι (μυελοβλάστωμα).
• Όγκοι της επίφυσης (επιφυσιοκύτωμα).
• Όγκοι των κρανιακών νεύρων (σβάννωμα, νευροΐνωμα).
• Μηνιγγιώματα.
• Μεσεγχυματικοί και άλλοι όγκοι (αιμαγγειώματα, χονδροσάρκωμα).
• Μελανοκυταρικοί και αιματολογικοί όγκοι.
• Όγκοι του εφιππίου (αδένωμα υπόφυσης).

Καλοήθεις και κακοήθεις όγκοι

• Καλοήθεις όγκοι: Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το μηνιγγίωμα. Η πλήρης χειρουργική εξαίρεση συνήθως ισοδυναμεί με ίαση. Δύναται να προκαλέσουν πίεση σε ζωτικές περιοχές του εγκεφάλου, οδηγώντας σε νευρολογικά προβλήματα ή επιληψία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να υποτροπιάσουν ή να εξελιχθούν σε κακοήθεις.
• Κακοήθεις όγκοι: Η ετήσια επίπτωση των πρωτοπαθών κακοήθων όγκων είναι 7/100.000. Αυτοί οι όγκοι αναπτύσσονται γρήγορα, διεισδύουν στον εγκεφαλικό ιστό και ενδέχεται να δημιουργήσουν τοπικές μεταστάσεις σε άλλα μέρη του εγκεφάλου ή του νωτιαίου μυελού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πλειόμορφο γλοιοβλάστωμα το οποίο αποτελεί το 49% των πρωτοπαθών κακοήθων εγκεφαλικών όγκων. Προέρχονται από τα κύτταρα της γλοίας δηλαδή του υποστηρικτικού ιστού γύρω από τα νευρικά κύτταρα.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Αν και τα ακριβή αίτια δεν είναι γνωστά, πιθανοί παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Ιονίζουσα ακτινοβολία.
• Επαφή με συγκεκριμένα χημικά ή μαγνητικά πεδία.
• Τραύμα.
• Τραύμα.
• Οικογενειακή προδιάθεση (σπάνια).

Συμπτώματα πρωτοπαθών όγκων εγκεφάλου

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το μέγεθος, την τοποθεσία και τον τύπο του όγκου. Μερικά συνηθισμένα συμπτώματα είναι:

• Πρωινή κεφαλαλγία.
• Ναυτία και εμετός.
• Προβλήματα λόγου, όρασης ή ακοής.
• Διαταραχές ισορροπίας, μνήμης και συγκέντρωσης.
• Επιληπτικές κρίσεις, αδυναμία ή μούδιασμα στα άκρα.

Διαγνωστικές μέθοδοι

Η διάγνωση περιλαμβάνει:

• Κλινική εξέταση και λήψη ιστορικού.
• Μαγνητική τομογραφία, αξονική τομογραφία, αγγειογραφία και PET CT.
• Βιοψία εγκεφαλικού όγκου, η οποία αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τον προσδιορισμό της φύσης του όγκου.
• Οσφυονωτιαία παρακέντηση για ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Κατηγοριοποίηση και ταξινόμηση

Η ταξινόμηση των γλοιωμάτων βασίζεται σε μικροσκοπική και γενετική ανάλυση των κυττάρων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι όγκοι ταξινομούνται ως εξής:

• Κλινική εξέταση και λήψη ιστορικού.
• Μαγνητική τομογραφία, αξονική τομογραφία, αγγειογραφία και PET CT.
• Βιοψία εγκεφαλικού όγκου, η οποία αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τον προσδιορισμό της φύσης του όγκου.
• Οσφυονωτιαία παρακέντηση για ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού.

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Η θεραπεία εξαρτάται από:

• Τον ιστολογικό τύπο και τη θέση του όγκου.
• Το μέγεθός του.
• Την κατάσταση του ασθενούς.

Χειρουργική αντιμετώπιση: Η μικροχειρουργική αφαίρεση αποτελεί τη βασική θεραπευτική επιλογή.

Ακτινοθεραπεία:Συχνά συνδυάζεται με χειρουργική επέμβαση. Δύναται να εφαρμοστεί στερεοτακτική ακτινοθεραπεία.

Χημειοθεραπεία: Χορηγείται από το στόμα, ενδοφλέβια ή μέσω εμφυτευμάτων στον εγκέφαλο.

Ανοσοθεραπεία

Οι αποφάσεις για τη θεραπεία λαμβάνονται από διεπιστημονική ομάδα, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τη γενική κλινική κατάσταση και τις θεραπευτικές επιλογές.

Πρόγνωση-Αποτελέσματα

• Η ολική χειρουργική αφαίρεση των καλοήθων όγκων εγκεφάλου ισοδυναμεί με πλήρη ίαση στην πλειονότητα των περιπτώσεων
• Ο συνδυασμός μικροχειρουργικής ακτινοθεραπευτικής και χημειοθεραπευτικής αντιμετώπισης των πλειόμορφων γλοιοβλαστωμάτων του εγκεφάλου έχει 2ετή επιβίωση 27.2% και πενταετή επιβίωση 9.8%.

Ο Καθηγητής Νευροχειρουργικής κος Βασίλειος Παναγιωτόπουλος εφαρμόζει σύγχρονες τεχνικές μικροχειρουργικής αφαίρεσης όγκων εγκεφάλου όπως χρήση μικροσκοπίου, CUSA (Cavitronic Ultrasonic Surgical Aspirator), διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση, διεγχειρητική τρισδιάτατη νευροπλοήγηση, πιστοποιημένη χρήση φθορισμού 5-ΑLA.

Βιβλιογραφικά δεδομένα: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36809318/